Het Milgram Effect.

Het Milgram Effect.

Het grootste probleem van een ideologie is het ‘tunnelvisie denken’ wat daaruit ontstaat. Als je er al van uit gaat dat iets waar is, dan geloof je alleen nog datgene wat die hypothese onderbouwd.

Je kunt het ook uitleggen door het woord oogkleppen te gebruiken. In de paardensport maakt men gebruik van hoofdstellen met oogkleppen, zodat het paard zo min mogelijk afgeleid wordt door andere invloeden dan datgene waar de focus op moet: de wedstrijd. Zij kunnen dus alleen rechtuit kijken, ogen op het doel.

Motivators en coaches en dergelijke hameren altijd op dat stukje ‘focus op het doel en laat je niet afleiden’. Dat komt omdat het werkt. Persoonlijke doelen haal je vooral door niet te twijfelen en je te focussen op alles wat je helpt dat doel te bereiken. Alles wat jou afleidt van dat doel leer je steeds beter te negeren. Het doel is waar het om gaat.

Nu is dit natuurlijk een fantastisch hulpmiddel voor mensen om zich eigen te maken als het over persoonlijke doelen gaat, maar zoals altijd heeft alles een keerzijde. Deze ‘focus op het doel’ methode brengt je in een soort staat van hypnose, een ‘mindset’. Als het doel niemand schaadt en jou persoonlijk een beter mens kan maken dan is er niets aan de hand. Jij stelt dit doel zelf en weet de intenties erachter. Jouw intenties kunnen nooit stiekem tegen jezelf gericht zijn, en dan bedoel ik dat op een manier dat je jezelf wel voor de gek kan houden maar dan weet je ergens echt wel dat je jezelf voor de gek houdt. Jij weet de ware reden achter jouw eigen intenties. Jij weet dus de intenties achter het door jou gestelde doel. Als je er dan vol voor gaat kun je dat met een gerust hart doen.

Maar hoe gerust kan jouw hart zijn als je je focust op een collectief doel waarin jijzelf nooit de ware intenties van de doelstellers kan weten? Die klimaatdiscussie voert vooral een emotionele toon door op jouw gevoel in te spelen. Je kan natuurlijk nooit tégen een schonere wereld zijn, je kan ook niet tégen een betere wereld voor het nageslacht zijn. Ook binnen de klimaatideologie maakt men gebruik van emo-terreur waardoor het gevoel de grootste rol speelt en niet persé de feiten. De feiten zijn maakbaar en aan 2 zijdes van deze discussie zijn ze ter onderbouwing te gebruiken. Gevoel moet dus de doorslag geven.

Men schetst het meest vervelende beeld wat de mensheid kan overkomen, horror en hel en zet daar een utopisch ideaal tegenover. Een paradijs op aarde is het alternatief, “maar dan moet wel iedereen meedoen”. Dat paradijs op aarde is het geschetste doel aan de oppervlakte. Het is hetzelfde als zo’n fop-bonbonnetje… van buiten heerlijke chocolade, maar de binnenkant zou wel eens vol hete pepers of vieze bittere drab kunnen zitten. Jij bent niet de bedenker van dit doel, en jij bent niet in staat intenties van andere mensen op oprechtheid te kunnen beoordelen. Sterker nog en even goed beschouwd: je kent de mensen niet eens die het doel gesteld hebben. Wat denk jij eigenlijk te weten?

Eenzijdig nieuws, gekleurde informatie en sentiment, dat zijn niet eens de grote dragers van deze ideologie. Nee, wat Stanley Milgram vlak na de Tweede Wereldoorlog heeft getest met het beroemde ‘Milgram Experiment’ (https://youtu.be/yr5cjyokVUs) is dat mensen gehoorzamen aan autoriteit omdat ze er per definitie vanuit gaan dat die autoriteit gelijk heeft. Zo worden wij getraind en zo is het systeem ingericht. Als witte jassen het zeggen, dan is het zo. Als wetenschappers het zeggen, dan is het zo. Als de overheid het zegt, dan is het zo. Dit is niet gebaseerd op rationeel denken maar op geloof. Het geloof is: een autoriteit zegt het dus het moet wel waar zijn.

Wetenschappers komen dan met feiten op basis van onderzoek. Een feit is een feit totdat het feit omver geworpen wordt door een ander feit. Wetenschap is dus ook tijdelijk. We gaan er vanuit dat iets waar is totdat het tegendeel bewezen wordt, of we gaan er vanuit dat iets niet waar is totdat het tegendeel bewezen wordt. Met het voorspellen van de toekomst is echter altijd één groot probleem: hoe goed je wetenschap ook op dit moment is, het is pertinent onmogelijk om iets te voorspellen wat afhankelijk is van een symfonie aan factoren waar maar zwakke één plek in zit: de mens.

Nu is de discussie eindeloos te voeren, alleen welke discussie eigenijk eerst eens gevoerd moet worden is diegene waar niemand zich aan waagt: het Milgram effect. Het Milgram effect (het blinde geloof in autoriteit) is nog veel groter als je veel medestanders hebt omdat dat het geloof versterkt. “Het kan toch niet zo zijn dat iedereen het fout heeft” is de gedachtengang. Maar ondertussen heeft de geschiedenis altijd genoeg voorbeelden voor handen waaruit blijkt dat het wel degelijk zo kan zijn dat grote groepen mensen het goed fout kunnen hebben terwijl het enige wat zij deden het blindelings volgen van autoriteit was. Zij geloofden allemaal in wat een autoriteit hén wijs maakte met alle gevolgen van dien. Je kunt dus nooit met zekerheid zeggen dat de intenties juist zijn en het enige wat je doet is ‘geloven dat het zo is’.

Als je huidige machtsstructuren bekijkt is het zeer onheilspellend dat mensen gevoeliger dan ooit zijn voor het ‘Milgram effect’… we moeten ons dan ook eigenijk vooral daarover zorgen maken, in plaats van over het klimaat. Dat we dat niet doen is ook weer logisch, want we willen graag in dat paradijs geloven en in “een redder”. De bal wordt emotioneel gespeeld, en bij gebrek aan kennis is het enige wat er overblijft: gevoel.

Tijd zal het ons leren, maar ik denk zelf dat de tijd ons al heel veel geleerd heeft. Wij denken alleen altijd “wat vroeger gebeurt is gebeurt nooit weer” en leggen ons vertrouwen opnieuw in mensen die we niet kennen met intenties die we niet kennen. Maar ‘de mens’ is echt niet veranderd ten opzichte van toen. En daar zit de vergissing. De enige verandering die er is geweest is dat de methodes tot manipulatie veel slimmer zijn geworden, maar de denk capaciteit van mensen is juist steeds kleiner geworden. Wij laten namelijk vóór ons denken en doen steeds minder zelf nadenken.

Wat er overblijft is het ideale recept voor (vrijwillige) tirannie, in een modern jasje. De natte droom van dictators, en ook dictators hebben vriendelijke gezichten. De tiran komt altijd als beschermer. Je kunt dus wel braaf alles doen wat “je beschermer“ zegt dat je moet doen, maar je moet jezelf eerst eens de vraag gaan stellen of “de beschermer” wel echt die beschermer is of dat het mogelijk is dat je ergens intrapt, gewoon omdat iedereen daar in trapt, omdat het te mooi is om waar te zijn.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *