Afwijkend

Afwijkend

Films zijn een fantastische tool om een boodschap aan een grote massa mensen over te brengen. Soms is de boodschap subliminaal (verborgen) en merk je het niet bewust op, maar soms is de boodschap juist heel duidelijk. Het jammere is dat de meeste mensen niet kijken naar een film om een boodschap eruit te halen. ‘Het is maar een film’ is het idee en het doel van het kijken van een film is ontspanning en niet om daar nou eens hard over na te gaan denken. Ik doe dat wel, omdat de televisie niet in de eerste plaats voor vermaak is uitgevonden maar voor programmering. 

Ik keek ‘Divergent’, en ik zal niet alles uitleggen maar alleen dat wat nodig is om te begrijpen wat mij aan het denken zette. De film speelt zich af in een dystopisch Chicago, waar de samenleving verdeeld is in vijf categorieën die ze facties noemen: Zelfverloochening, Vriendschap, Oprechtheid, Onverschrokkenheid en Eruditie. Vanaf het 16e jaar moeten kinderen kiezen bij welke factie ze de rest van hun leven willen horen. Er is geen weg terug. Van tevoren krijgen ze een psychologische test onder invloed van een psychoactief serum. De test wijst uit welke factie het best bij ze past, maar iedereen is vrij om te kiezen. 

De testresultaten van de hoofdrolspeelster Beatrice laten zien dat ze eigenschappen heeft van meerdere facties. Dit betekent dat ze Afwijkend (Divergent) is. Tori, degene die de test afneemt, noteert de uitslag toch maar als Zelfverloochening en waarschuwt Beatrice dat ze de echte uitslag geheim moet houden. Afwijkenden kunnen onafhankelijk denken en kunnen ook niet door de regering onder controle gehouden worden, en worden daarom gezien als een bedreiging voor de samenleving. Als iemand erachter komt dat je Afwijkend bent, heeft dit de dood als gevolg.

De reden dat die samenleving verdeeld is in facties is omdat er een wereldwijde super oorlog is geweest. De oprichters van deze Staat hebben toen -om toekomstige oorlogen te voorkomen- besloten om mensen te categoriseren aan de hand van hoe ze denken en wat voor type mensen het zijn en hen vervolgens alleen om te laten gaan met gelijkgestemden. 

De factie Zelfverloochening houdt in dat je je eigen verlangens aan de kant zet en de verlangens en belangen van anderen op de eerste plaats zet. Zelfopoffering dus… in de film is het deze categorie menstype die de regering vormt. Stel je alleen al eens voor hoe dat eigenlijk zou zijn, wanneer een regering zou bestaan uit mensen die ten alle tijde de belangen van een ander bovenaan zetten. Mensen die volledig onbaatzuchtig in het leven staan en dus beslissingen nemen op basis van moraliteit zonder enige vorm van egoïsme. 

Wat gebeurt er nu, de factie Eruditie is het niet eens met het feit dat Zelfverloochening de regering vormt. Eruditie betekent ‘geleerdheid’, en deze categorie bestaat dus alleen uit mensen die alles wetenschappelijk benaderen. Zij vinden het niet logisch dat de onbaatzuchtige mensen mogen regeren maar vinden dat de wetenschap de baas hoort te zijn. Om de macht te kunnen grijpen ontwikkelen zij dan ook -zo slim als ze zijn- een serum wat ervoor zorgt dat mensen ontvankelijk worden voor bevelen en klakkeloos orders opvolgen… Als je dit leest kun je een beetje beginnen te begrijpen hoe je dit filmscript kan vertalen naar de echte wereld. Lees verder… 

De factie Onverschrokkenheid is de categorie mensen die nergens bang voor zijn. Zij leven in een voortdurende adrenaline rush, zijn niet bang en blijven de spanning opzoeken. Deze categorie heeft als taak alle andere facties te beschermen. Zij trainen hard om ten alle tijde voorbereid te zijn op gevaar. Het is dan logisch dat de factie Eruditie de Onverschrokkenen wil gebruiken om de macht te grijpen. Het serum wat ze bij Eruditie ontwikkelden wordt op een listige manier bij alle leden van de Onverschrokkenen ingebracht, behalve bij de leiders van de Onverschrokkenen… wat ook te denken zet. De leiders van die categorie spannen dus samen met Eruditie. 

Het serum om mensen ontvankelijk voor bevelen te maken werkt dus niet bij de Afwijkenden. De Afwijkenden zijn daarom ook “een bedreiging voor de samenleving”. Een Afwijkende heeft van elke categorie evenveel in zich en is daarom zoals al eerder gezegd moeilijk te controleren. Beatrice heeft gekozen voor de factie Onverschrokkenheid en worstelt enorm met het feit dat ze zichzelf niet kan zijn en dus mee moet doen met de rest om niet op te vallen. Opvallen zal haar einde betekenen. Als ook zij het serum ingespoten krijgt werkt het dus niet, en moet ze doen alsof om te overleven. 

Je zou kunnen zeggen dat het misschien wat overdreven is om filmscripts te gaan analyseren en vergelijken met de werkelijkheid. Echter zoals ik al eerder zei worden filmscripts geschreven met een doel, het doel kan vermaak zijn of programmering, en zelfs al zou het alleen ter vermaak zijn moet het ergens wel herkenbaar zijn voor mensen om het te laten boeien. Als je deze film en het verhaal bestudeert kun je de inspiratie van de bedenker van het script eruit halen, tenminste dat is wat ik denk. Dat komt omdat alle aspecten van de huidige samenleving erin zitten op een sublieme manier. 

De heldenrol wordt in dit geval gespeeld door het type mens wat in de huidige wereld eigenlijk als het buitenbeentje wordt weggezet. Het type mens wat in elke categorie wel iets kan vinden wat bij zich past, maar toch ook weer niet omdat dit het type mens is wat liever niet gecategoriseerd wil worden. Dit type wil vrij blijven en zélf kunnen nadenken in plaats van zich te moeten conformeren aan een groep of categorie. En ik denk dat de reden dat ik méér zie in zo’n filmverhaal vooral is omdat die ‘afwijkende categorie’ ontzettend herkenbaar is. Ik vind het ook geen probleem om nergens echt tussen te passen terwijl ik om mij heen vooral mensen zie die krampachtig ergens tussen proberen te passen en daar alles voor over hebben. 

Als je dieper nadenkt over hoe deze film ingedeeld is dan zie je daar -als je in de realiteit tenminste een klein beetje de ogen open hebt- dat de leiders van ‘de facties’ dus ook samenspannen met de groep die de macht wil grijpen. In dit verhaal vinden de “slimme mensen” dat zij horen te regeren, omdat zij “slim” zijn en de wetenschap als leidraad nemen. Zij vinden het dan ook onacceptabel dat Zelfverloochening regeert en vinden het nog meest onacceptabel dat die onbaatzuchtige groep mensen de ‘Afwijkenden’ beschermt en verbergt in plaats van aangeeft zodat ze geëlimineerd kunnen worden. Zij passen nou eenmaal niet in het systeem wat de wetenschap als ‘meest verstandig’ ziet, en bedreigingen voor het systeem moeten uitgeroeid worden. 

Wat herken je in dit verhaal? In de huidige tijd zie je een duidelijke parallel met dit script, tenminste als je het wil zien. We worden feitelijk al allemaal gecategoriseerd en gelabeld en iedereen die afwijkt vormt een bedreiging. Vrije wil wordt steeds verder afgenomen en ‘de slimme categorie’ vindt dat we naar hén moeten luisteren en zij spannen overduidelijk samen met de meeste leiders van alle andere categorieën. Alle afwijkenden worden gezien als bedreiging en zij worden dan (nog) wel niet vermoord maar heel eerlijk gezegd staan we daar niet zo heel ver meer vanaf als je het mij vraagt. Als zogenaamde ‘bedreiging’ wordt het leven je wel onmogelijk gemaakt en terwijl je intenties eigenlijk vooral heel goed zijn zorgen de heersende machten en social engineers er in ieder geval voor dat je als een soort  “asociale crimineel” en “een gevaar” wordt gezien door de massa, terwijl niets minder waar is. 

Nou wil ik niet direct zeggen: “ga die film kijken!” Maar wat ik wel zeggen is dat je eens goed na moet denken over wat de gevolgen kunnen zijn als men doorzet waar men nu naartoe werkt: een leefwereld volledig gebaseerd op wetenschap waarin werkelijk alles tot op microniveau berekend en geanalyseerd zal worden waardoor het ‘mens zijn’ steeds minder plaats krijgt en het leven volledig geregisseerd en zorgvuldig uitgestippeld wordt. 

Wetenschap per definitie ontkennen of alleen maar als bedreiging zien is niet de manier en ook niet terecht, we hebben alles wat we nu hebben ‘te danken’ aan de wetenschap. Dat niet iedereen dat als ‘te danken’ wil zien dat moet ook gewoon mogen, iedereen hoort vrij te zijn een eigen mening daarover te hebben. Helaas is dat ‘mogen’ steeds minder het geval. Als je niet mee wilt doen ben je tegen, en als je tegen bent ben je de vijand. Dat is de wereld waar we in terecht gekomen zijn, en dat zal zich alleen maar uitbreiden. 

De keerzijde en tevens het gevaarlijke van wetenschap is dat als het in de juiste handen is we redelijk veilig zijn, maar als het in de verkeerde handen valt het de ondergang van het vrije leven is en wel eens de ondergang van de mensheid zou kunnen betekenen. De balans die in elk aspect van het leven hoort te bestaan is steeds meer zoek, en daarom is het extreem belangrijk om na te denken. Nadenken is niet altijd leuk en kan zelfs deprimerend of frustrerend zijn maar daar moet je doorheen om verder te komen. Je mág nog nadenken, nu nog wel, maar dan moet je dat wel doen in plaats van alleen maar afgaan op wat ‘slimme mensen’ zeggen. 

Je haalt jezelf daarmee onterecht naar beneden omdat ieder mens belangrijk is en iedere gedachte dus ook. Hoe ons leven ‘eruit hoort te  zien’ kan en mag niet alleen bepaald worden door een groep mensen die in een totaal andere wereld leven dan de meeste van ons. ‘Slimme mensen’ hebben vaak ook last van tunnelvisie en zien niets anders meer dan dat waar hun focus op ligt. Daarnaast leven ze een ander leven in een ander milieu onder andere omstandigheden dan de grote meerderheid. Vermeende ‘oplossingen’ voor complexe problemen die iedereen aangaan kunnen daarom wel eens enorme gevolgen hebben voor de kwaliteit van leven van grote groepen mensen, dus hoe slim het ook lijkt het zijn dan geen oplossingen meer.

 Nou hoort het sowieso niet het geval te zijn dat een specifieke groep mensen het leven voor ons inricht en we dat allemaal maar te slikken hebben, maar we gaan dat wel steeds meer geloven. Het wordt er onbewust ingemasseerd en daarom is het belangrijk dat alle anderen ‘categorieën’ gaan samenwerken en hun specifieke unieke eigenschappen gaan bundelen en samenwerken zoals ‘het mens zijn’ bedoeld is, om ‘het mens zijn’ te redden… want als je jezelf niet meer kan zijn is het leven niets meer waard, en als het leven niets meer waard is wat blijft er dan nog over? 

2 gedachten over “Afwijkend

  1. Beste auteur, “Don Maarten”…..

    Ik lees uw stukken nu gedurende een maandje of 2 tot 3 en ik moet gewoon even kwijt dat ik bijna niet kan wachten op het volgende.

    Nu reeds ben ik over sommige dingen toch al iets anders gaan denken, en dus gelukkig niet omdat het moest maar omdat ik vond dat u een betere mening of benadering van een zaak cq casus had dan ik zelf en geloof me, dit was zelfs voor mij even slikken want ik ben normaal iemand die niet snel van mening verandert m.u.v zaken welke dus op een zodanige manier gebracht én onderbouwd worden dat gewoon voet bij stuk houden pure domheid zou zijn.

    Hiervoor mijn dank en uw blog is voor mij in elk geval een verademing en aan te bevelen aan velen!!

    Met vriendelijke groet,

    Gladiator

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *