2 minuten haat

2 minuten haat

In de dystopische roman ‘Nineteen Eighty-Four’ van George Orwell is de ‘2 minuten haat’ de dagelijkse, openbare periode waarin leden van de Outer Party of Oceania een film moeten bekijken waarin de vijanden van de staat te zien zijn om openlijk en luid haat jegens hen te uiten. Het politieke doel van de 2 minuten haat is om de burgers van Oceanië in staat te stellen hun existentiële angst en persoonlijke haat te ventileren jegens politiek opportunistische vijanden. 

Arjen Hendrik Lubach heeft met zijn programma ‘zondag met lubach’ voor een hoop opschudding gezorgd in de inmiddels toch al tot op het bot verdeelde samenleving. Hij nam de, wat ze noemen ‘complotdenkers, op de hak door het zorgvuldig door de media gebouwde frame te voorzien van een laatste laagje verf. Met wat humor en wat knip en plakwerk deed hij zelf exact datgene waar hij makers van alternatief nieuws van beschuldigd: uit de context gerukte uitspraken en beeldmateriaal in een nieuw frame zetten waardoor iets wat onderbouwd en logisch was in het originele frame, transformeert tot iets geks in het nieuwe frame. Dit proces noemen we dan ook logischerwijs framing. 

Zoals ik in dit verhaal al aangaf snappen mensen niet wat het effect zal zijn van het stelselmatig demoniseren en monddood maken van groepen mensen. Lubach die net als ieder ander met een podium heel makkelijk kan bijdragen aan het bouwen en versterken van een vals frame wordt nu geprezen om wat hij gedaan heeft. Dat komt omdat mensen die geen antwoorden op kritische vragen hebben nu alleen maar hoeven te zeggen: “heb je de uitzending van Lubach gezien”.  Zo komen ze er makkelijk mee weg om geen vragen te hoeven beantwoorden want Lubach heeft voor hun al laten zien dat al die vragen voortkomen uit zogenaamde “fabeltjes fuiken”. Ze hebben namelijk de afgelopen jaren hard gewerkt aan generaliserend frame, en iedereen met vragen wordt in datzelfde frame gezet: groep X is gecreëerd.  

Het enige wat Lubach nog even hoefde te doen is een (vals) voorbeeld te geven van hoe snel je misleid wordt in social medialand. Daarmee doet hij het voorkomen alsof niemand dat weet en iedereen zomaar ineens wat gelooft na een rondje internet. Dat mensen echt nog wel zelf na kunnen denken en juist steeds vaker beseffen dat er ook veel onzin verkondigt wordt, zegt hij er uiteraard niet bij. Nee, “iedereen die kritisch is valt in dezelfde valkuil”, dat is het beeld wat er moest komen, en het is gelukt. Professoren, wetenschappers, deskundigen en ervaringsdeskundigen met een andere mening zijn volgens de show van Lubach ineens allemaal gestoorde gekken die niet doorhebben dat ze misleid worden. Geloof je het zelf? Heb jij jezelf wel eens de vraag gesteld waarom je de ene wetenschapper wel moet geloven maar de ander, die net zo hard gestudeerd heeft en een keerzijde van het verhaal of een ander verhaal neerlegt, ineens gek is? 

Humor is naast angst een van de beste tools om mensen iets in te prenten. De (zondag)avond als mensen toch al in een staat van hypnose op de bank zitten voor de tv, is ook de beste tijd om mensen iets in te prenten via de televisie. Het kritisch denkvermogen staat dan vanzelf op een laag pitje. Mensen houden er sowieso altijd wel van als een ander voor gek wordt gezet. De slimste truc die gebruikt wordt is dat er enkele mensen die écht te ver gaan of hele gekke dingen zeggen juist de aandacht krijgen en dan worden geprofileerd als het ‘toonbeeld van de kritische denker’. Met andere woorden: laat wat echte gekken, belachelijke uitspraken of agressief gedrag zien en doe alsof iedereen die anders denkt zich ook zo gedraagt en ook die extreem gekke dingen gelooft. 

Mensen doen heel quasi grappig over complotten maar wat is nu eigenlijk een complot? Een samenzwering of complot is een geheime afspraak tussen een aantal personen om iets te ondernemen tegen een andere persoon of groep. Meer is het niet. Dit gebeurt dagelijks in meer of mindere mate in families, vriendenkringen, bedrijven, enzovoorts. Wist je eigenlijk dat je ook ongemerkt deel uit kan maken van een complot? Als twee andere mensen hebben afgesproken dat ze jou gaan gebruiken om iemand anders een hak te zetten en jij dat niet weet dan maak je onderdeel uit van hun complot, zonder dat je daar ooit achter hoeft te komen. Je bent dan slechts een tool. 

Over complotten gesproken, als de vrouw van D66  Minister Kasja Ollongren (Binnenlandse Zaken) mevrouw Irene van den Brekel is, en zij ‘toevallig’ ook nog eens de producent is van Zondag met Lubach, vind je het lijntje tussen een belangrijk figuur in de overheid en Lubach dan niet heel erg kort? Dit zijn feiten, wat je er verder van wil maken blijven dan theorieën want zeker weten of daar enige invloed is weet je gewoon nooit. Opmerkelijk is het wel in ieder geval, en de vraag moet je als normaal denkend mens in alle vrijheid kunnen stellen. 

Arjen Lubach is autocue lezende clown, en het enige waar hij écht goed in is, is de beïnvloeding van de publieke opinie. Applausje voor dat. Als je echter als conformist zijn uitzending als argument aandraagt om niet te hoeven antwoorden op lastige serieuze vragen dan schat ik je in ieder geval heel erg laag in. Een beetje niveau minion. 

De 20 minuten “humor” van Lubach staat onbewust gelijk aan de 2 minuten haat uit ‘Nineteen Eighty-Four’, alleen zien mensen dit niet. Ze zullen er straks veel te laat achter komen dat ze inderdaad iets onheilspellends kweken door mensen op dergelijke manieren de mond te snoeren. Dat is wat je krijgt in samenlevingen waar de alleen opvattingen van de heersende klasse en hun aanhang mogen gelden. 

Being in a minority, even in a minority of one, did not make you mad. There was truth and there was untruth, and if you clung to the truth even against the whole world, you were not mad. ~George Orwell~

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *